Otwarty portal wiedzy akademickiej dla kandydatów, studentów, absolwentów oraz wykładowców uczelni wyższych.

OTWARTE ZASOBY EDUKACYJNE:

Wydziały Filologii

Oceny Państwowej Komisji Akredytacyjnej

  • Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie
    Wydział Filologiczno - Historyczny
    Ocena: pozytywna
  • Akademia Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
    Wydział Humanistyczny
    Ocena: pozytywna
  • Akademia Podlaska w Siedlcach
    Wydział Humanistyczny
    Ocena: pozytywna
  • Akademia Pomorska w Słupsku
    Wydział Filologiczno - Historyczny
    Ocena: brak danych
  • Wydział Humanistyczno - Historyczny
    Ocena: brak danych
  • Akademia Świętokrzyska im. Jana Kochanowskiego w Kielcach
    Wydział Humanistyczny
    Ocena: pozytywna
  • Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku Białej
    Wydział Humanistyczno - Społeczny
    Ocena: brak danych
  • Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II w Lublinie
    Wydział Nauk Humanistycznych
    Ocena: pozytywna
  • Kolegium Karkonoskie w Jeleniej Górze
    Wydział Humanistyczny
    Ocena: brak danych
  • Kujawsko-Pomorska Szkoła Wyższa w Bydgoszczy
    Wydział Filologiczny
    Ocena: brak danych
  • Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Stargardzie Szczecińskim
    Ocena: brak danych
  • Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Szczecinie
    Ocena: brak danych
  • OLYMPUS Szkoła Wyższa w Warszawie
    Wydział Filologiczny
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska w Przemyślu
    Instytut Ukrainistyki
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. A. Silesiusa w Wałbrzychu
    Instytut Filologii
    Ocena: pozytywna
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. J. Grodka w Sanoku
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej
    Instytut Neofilologii
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. S. Staszica w Pile
    Instytut Humanistyczny
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie
    Instytut Neofilologii
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu
    Instytut Pedagogiczno - Językowy
    Ocena: pozytywna
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim
    Instytut Humanistyczny
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie
    Instytut Neofilologii
    Ocena: pozytywna
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Krośnie
    Instytut Humanistyczny
    Ocena: pozytywna
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu
    Instytut Języków Obcych
    Ocena: pozytywna
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie
    Instytut Neofilologii
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Oświęcimiu
    Instytut Filologii
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku
    Instytut Neofilologii
    Ocena: pozytywna
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu
    Instytut Neofilologii
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach (planowany kierunek)
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie
    Instytut Humanistyczny
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Wałczu
    Instytut Humanistyczny
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku
    Instytut Neofilologii
    Ocena: brak danych
  • Politechnika Koszalińska
    Instytut Neofilologii i Komunikacji Społecznej
    Ocena: brak danych
  • Szczecińska Szkoła Wyższa Collegium Balticum w Szczecinie
    Wydział Humanistyczny
    Ocena: pozytywna
  • Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie
    Wydział Filologiczny
    Ocena: brak danych
  • Uniwersytet Gdański
    Wydział Filologiczno - Historyczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
    Instytut Neofilologii
    Ocena: wyróżniająca
  • Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej
    Ocena: pozytywna
  • Wydział Neofilologii
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
    Wydział Filologiczny
    Ocena: pozytywna
  • Wydział Filologii
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
    Wydział Humanistyczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Łódzki
    Wydział Filologiczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
    Wydział Humanistyczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
    Wydział Filologiczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Opolski
    Wydział Filologiczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Rzeszowski
    Wydział Filologiczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Szczeciński
    Wydział Filologiczny
    Ocena: pozytywna
  • Wydział Teologiczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Śląski w Katowicach
    Wydział Filologiczny
    Ocena: pozytywna
  • Wydział Filologii
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet w Białymstoku
    Wydział Filologiczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
    Wydział Humanistyczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Warszawski
    Instytut Orientalistyczny
    Ocena: pozytywna
  • Wydział Lingwistyki Stosowanej i Filologii Wschodniosłowiańskich
    Ocena: pozytywna
  • Wydział Lingwistyki Stosowanej  i Filologii Wschodniosłowiańskich
    Ocena: pozytywna
  • Wydział Neofilologii
    Ocena: pozytywna
  • Wydział Polonistyki
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Warszawski<
    Ośrodek Badań nad Tradycją Antyczną w Polsce i w Europie Środkowowschodniej
    Ocena: pozytywna
  • Wydział Neofilologii
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Wrocławski
    Wydział Filologiczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Zielonogórski
    Instytut Neofilologii
    Ocena: pozytywna
  • Wydział Humanistyczny
    Ocena: pozytywna
  • Wszechnica Polska Szkoła Wyższa Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie
    Wydział Nauk Społecznych i Filozofii
    Ocena: brak danych
  • Wyższa Szkoła Języków Obcych w Poznaniu
    Ocena: brak danych

Najnowsze tendencje we współczesnym języku niemieckim

mgr Maria Wachowska, mgr Elżbieta Nowakowska – Rajsman
Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi
26.06.2008
Przedmiotem publikacji są najnowsze zjawiska zachodzące we współczesnym języku niemieckim. W artykule omówione zostały: anglicyzmy w języku standardowym, zastosowanie niemieckich struktur gramatycznych w odniesieniu do anglicyzmów, pozorne anglicyzmy, czyli wyrazy mające wprawdzie swoją etiologię w języku angielskim, ale nie istniejące w krajach anglojęzycznych. Bezpośredni związek z językiem angielskim ma też opisana forma odczasownikowa, tzw. Verlaufsform. Ponadto zanalizowano użycie celownika zamiast dopełniacza po niektórych przyimkach z podaniem typowych przykładów. Artykuł zawiera również informacje o zamianie szyku podrzędnego na prosty w zdaniach złożonych w języku potocz.
 

The article addresses the newest trends in the modern German language, particularly highlighting how the German language deals with newly-imported words from English. Disecting these anglicisms covers several paths: anglicisms in the standard language, usage of German grammar structures with reference to anglicisms, apparent anglicisms, i.e. words with the etiology in the English language but non-existent in English-speaking countries. After analyzing these trends, the article then explores the close connections between the English language and the German verbal form called “Verlaufsform”. Moreover the usage of dative case instead of genitive after specific prepositions is analyzed and examples are given. The text also discusses the use of compound sentences and how modern language has allowed the shift of dependent word order to independent word order in colloquial use.
 
 

Język jest tworzywem niezwykle elastycznym. Ulega ciągłym zmianom i modyfikacjom w zależności od aktualnie panującej tendencji, która prowadzi do wykształcenia się norm językowych określonych przez badaczy języka.

Do głównych trendów zachodzących obecnie w języku niemieckim należą: anglicyzmy i związana z tym tzw . Verlaufsform , użycie celownika zamiast dopełniacza z przyimkami oraz szyk w zadaniu podrzędnie złożonym po niektórych spójnikach.
 

1. Anglicyzmy w języku niemieckim
 

Moda na posługiwanie się słowami pochodzącymi z języka angielskiego jest dość powszechna również w języku polskim. Coraz częściej język angielski ma wpływ na kształtowanie normy w innych językach, w tym także w języku niemieckim, a może przede wszystkim w tym języku, gdyż oba wywodzą się z tej samej grupy językowej. Faktem jest , że angielski jest językiem, w którym pisane są publikacje naukowe, językiem fachowym w wielu dziedzinach, zwłaszcza w branży komputerowej, z której pojęcia w ogóle nie tłumaczy się na niemiecki, tylko przejmuje się je bezpośrednio w wersji oryginalnej.

Poza tym w slangu młodzieżowym od dawna językoznawcy obserwują pewne kalki z języka angielskiego.

Wraz ze zmieniającą rzeczywistością zmieniają się również standardy językowe i to, co kiedyś było zupełnie nie do przyjęcia, teraz zostaje uznane przez językoznawców za normę . Mowa jest tutaj o anglicyzmach, czyli słowach bezpośrednio zapożyczonych z języka angielskiego, którym w języku niemieckim przypisano najczęściej ten sam rodzajnik, jaki ma jego odpowiednik w języku niemieckim, np.: “die Story = die Geschichte”, „ der Shop = der Laden”, „das Meeting = das Treffen”, „die Chart = die Tafel“, “die City = die Stadt, „das Bike = das Fahrrad“, „die SMS = die Nachricht”, „die E-Mail = die Post”.

Jednak poza anglicyzmami funkcjonują we współczesnym języku niemieckim pojęcia będące połączeniem słów angielskich i struktur językowych niemieckich zwanych „ Denglisch” (Deutsch + Englisch).

O tym zjawisku językowym mówimy wówczas, kiedy angielskie czasowniki, przymiotniki i rzeczowniki przenikają do języka niemieckiego , chociaż istnieją adekwatne niemieckie słowa wyrażające ten sam stan rzeczy o tym samym znaczeniu.

Przykładem mogą być następujące zdania:

„Das ist eine stylishe Hose = Das ist eine modische Hose”

„Der Flug wurde gecancelt = Der Flug wurde abgesagt“

„Ich habe das Programm gedownloadet = Ich habe das Porgramm heruntergeladen“
 

Denglisch i anglicyzmy występują często razem:

„Beim Meeting (anglicyzm) mit den Consultants (anglicyzm) besprochen, wird unsere Awarness-Kampagne (anglicyzm) dann nächstes Jahr gelaucht (Denglisch)„

W przytoczonym przykładzie widać, że niemieckie morfemy zostają włączone do angielskich słów, aby zapożyczenia pasowały do poprawnej budowy zdania w języku niemieckim. Językoznawcy mówią o żywotności niemieckich struktur, którym podlegają owe zapożyczenia.

Wcześniej funkcjonowały pojęcia z angielskim systemem gramatycznym w języku fachowym i potocznym, ale obecnie odchodzi się od tego na rzecz dopasowywania słów z angielskiego obszaru językowego do funkcjonujących niemieckich struktur językowych.
 

Innym przykładem występowania anglicyzmów mogą być połączenia słów angielskich z niemieckimi, np.„der Zweitjob”, „joblos”, „der Jogging-Schuh”, „der PC-Anschluss”.
 

Poza anglicyzmami we współczesnym języku niemieckim przejętymi bezpośrednio z języka angielskiego, funkcjonują określenia, które można nazwać pozornymi anglicyzmami. Klasycznym przykładem ilustrującym to zjawisko jest słowo „das Handy”, czyli telefon komórkowy, a po angielsku „mobile phone”, albo „cell phone” (od „cellular phone”).

Określenie „das Handy” pochodzi od telefonu przenośnego firmy Motorola, która wyprodukowała na początku lat 90-tych przenośne urządzenie telekomunikacyjne zwane

„Handie-Talkie”. W encyklopedii można było znaleźć pojęcie „handheld telephone” albo „Handy”.

Firma Bosch jako pierwsza sprzedawała swój produkt w postaci telefonu komórkowego w roku 1993 właśnie jako “Handy”. Nazwa ta zaistniała w Niemczech jako określenie produktu, który wprawdzie pochodzi z angielskiego obszaru językowego, ale jako pojęcie nie funkcjonuje w krajach anglosaskich.
 

We współczesnym języku niemieckim funkcjonuje wiele anglicyzmów. Czy słowo zaczerpnięte z języka angielskiego na dłużej pozostanie w języku niemieckim, zależy od powszechności użycia tego pojęcia w języku potocznym, w mediach lub w nazewnictwie specjalistycznym. Słownik zawierający wszystkie anglicyzmy używane w języku niemieckim jest dopiero w opracowaniu. Do artykułu dołączona zostala lista najczęściej stosowanych anglicyzmów w języku niemieckim (patrz załącznik).
 

2.Verlaufsform (forma określania jednoczesności czynności)
 

2.1. Innym przykładem przenikania języka angielskiego na grunt języka niemieckiego i wywierania wpływu na kształtowanie nawyków językowych jest tzw.Verlaufsform:
 

Najogólniej rzecz biorąc jest to forma odczasownikowa wskazująca na odbywanie się czynności lub zdarzenia w danym momencie, o którym jest mowa. Możemy zatem powiedzieć: ”ich esse” lub „ich bin am Essen”, albo „ich bin beim Essen”, czyli użyć czasownika „sein” w połączeniu z “am” lub ”beim” i rzeczownikiem odczasownikowym. Taka forma jest często spotykana w niektórych dialektach, np. w dialekcie nadreńskim albo w południowo-bawarskim, ale ostatnio jest używana również w mowie potocznej, jednak tylko w języku mówionym.
 

Forma ta zastępuje standardową konstrukcję zdania, jak w przykładzie „ich arbeite gerade”, stosuje się podobną do angielskiej formę ”ich bin gerade am Arbeiten” lub też w innym zdaniu „Als er an der Tür klingelte, war ich gerade am Essen”.
 

2.2. Różnica między użyciem czasu teraźniejszego a Verlaufsform:
 

Czas teraźniejszy nie jest ograniczony do momentu, kiedy dana czynność jest wykonywana lub kiedy przebiega określone zdarzenie, np. ”ich sehe auf” czyli robię to regularnie np. każdego ranka, zawsze, często. Natomiast, powiedzenie“ich bin am Aufstehen” oznacza, że robię to właśnie teraz, w danym momencie.

Użycie „am” lub „beim” z czasownikiem „sein” i rzeczownikiem odczasownikowym ma też swoje uzasadnienie. Pisząc używamy formy „beim”, natomiast w języku mówionym występuje częściej „am”.

Nie wszystkie czasowniki mogą tworzyć wyżej wymienioną konstrukcję. Na pewno nie mogą być to czasowniki zwrotne i czasowniki wyrażające stan. Natomiast czasowniki oznaczające działanie, takie jak: ”lesen”, „schreiben”, „gehen”, „schwimmen” mogą pojawiać się w konstrukcji zdania z Verlaufsform.
 
 

3. Celownik zamiast dopełniacza
 

Dopełniacz jest coraz częściej zastępowany w mowie potocznej przez celownik, szczególnie w połączeniu z przyimkami „wegen„ i „während”, które powinny w języku standardowym wymagać użycia depełniacza. Jednak coraz częściej słyszy się formę “während dem Regen”, „wegen dir”, czyli z celownikiem.

Genitiv, czyli dopełniacz jest jednak w dalszym ciągu używany w języku pisanym w połączeniu z wyżej wymienionymi przyimkami.

W liczbie mnogiej z przyimkami występuje zawsze celownik, ponieważ formalnie dopełniacz byłby trudny do rozpoznania. Dlatego powiemy lub napiszemy ”wegen Hagelschauern”, „innerhalb fünf Monaten”.

Dla przesunięcia akcentu w używaniu dopełniacza na celownik przełomowy był rok 1986. W tym roku bawarska piosenkarka Nicki zaśpiewała po raz pierwszy piosenkę o charakterystycznym tytule „Wegen dir” ( Przez ciebie – Z twojego powodu). Według zasad literackiego języka niemieckiego tytuł powinien brzmieć „Wegen deiner” lub „Deinetwegen”. Jednak znana jest powszechnie miłość Bawarczyków do trzeciego przypadku deklinacji. Piosenka „Wegen dir” dała wyraz tej miłości po raz pierwszy poza granicami Bawarii.

W odpowiedzi na łamanie gramatycznego prawa sławny niemiecki piosenkarz Udo Jürgens rozpoczął kampanię broniąc drugiego przypadku w swoim albumie zatytułowanym „Deinetwegen” (synonim do „wegen deiner”). W ten sposób przypomniano szerokiej publiczności, że wprawdzie w Bawarii można powiedziec „wegen dir”, ale prawidlowa forma na obszarze całych Niemiec brzmi “deinetwegen”.

Odzew prób sprostowania tytułu przez Udo Jürgensa był słaby i w latach dziewięćdziesiątych jak grzyby po deszczu zaczęły pojawiać się coraz to nowe piosenki o tytule „Wegen dir”. Wojna piosenkarzy była dla celownika wojną przegraną.

Według słownika „Duden” (biblii germanistów) po „wegen” może stać w niektórych przypadkach celownik. Jest tak, jeśli „wegen” stoi przed rzeczownikiem bez przymiotnika lub rodzajnika.
Przykład: „Wegen Umbau geschlossen”

                ale: „Wegen des Umbaus”
                i: „Wegen kompletten Umbaus”

Epidemia trzeciego przypadku rozszerza się jednak dalej. Coraz rzadziej słyszy się „Laut eines Berichts” (według sprawozdania), natomiast coraz częściej „Laut einem Bericht”. Celownik używany jest również w celu uniknięcia podwójnego drugiego przypadku. Na przykład: „Laut dem Bericht des Ministers” zamiast ”Laut des Berichts des Ministers”
 

Takimi samymi zasadami jak „wegen” kierują się następujące przyimki: „einschlieβlich”, „laut”, „trotz”. Z drugim przypadkiem łączą się jeszcze ciągle: „angesichts“, „aufgrund“, „dank“, „infolge“, „kraft“, „mittels“, „namens“, „seitens“, „statt“, „unweit“, „während“, „zufolge“ (stoi po rzeczowniku). Trzeciemu przypadkowi zaś wierne są: „entgegen”, „entsprechend”, „gemäβ”, „nahe”.
 
 

4. Szyk w zdaniu podrzędnie złożonym po spójnikach „weil”(ponieważ), „obwohl”(chociaż) lub „wobei”(przy tym)
 

W języku mówionym poza standardową konstrukcją zdania podrzędnie złożonego z orzeczeniem odmiennym na końcu zdania występuje inna możliwość umieszczenia czasownika w szyku prostym, czyli na drugim miejscu po spójniku. Przykładem na to są następujące zdania:

„Ich komme heute nicht, weil ich keine Zeit habe”. Jest to oczywiście język standardowy, ale możliwa jest inna forma:

“Ich komme heute nicht, weil (wyraźna pauza) ich habe keine Zeit“.

Taki szyk jest jak najbardziej poprawny, jeśli jest to wypowiedź ustna i jeśli będziemy pamiętać, że należy zrobić przerwę na oddech i dokończyć zdanie.

Podobny szyk jest po spójniku „obwohl”:

„Ich kam sofort, obwohl ich nicht viel Zeit hatte”. Jest to zdanie wyrażone w języku standardowym.

„Ich kam sofort, obwohl (wyraźna pauza) ich hatte nicht viel Zeit“. Jest to zdanie podrzędne w szyku prostym.
 

Analogicznie można tak powiedzieć z użyciem spójnika “wobei“:

„Ich laufe nackt durch die Stadt, wobei ich nichts dabei finde.“ w języku standardowym lub:

„Ich laufe nackt durch die Stadt, wobei (pauza) ich finde nichts dabei.“
 

Takie możliwości odstępstwa od szyku charakterystycznego dla zdań podrzędnie złożonych istnieją tylko w języku mówionym i tylko z wyżej wymienionymi spójnikami. Nie można zmieniać szyku zdania ze spójnikiem “dass“ lub z innym poza wyżej wspomnianymi.

Ponieważ zawsze mogą wystąpić wątpliwości co do poprawności użytej formy, warto zasięgnąć opinii językoznawcy. Można to zrobić poprzez kontakt z wydawnictwem „ Duden”, które oferuje doradztwo językowe lub napisać do jednostki badawczej Instytutu Językowego ( Institut für Deutsche Sprache ) w Mannheim w Niemczech (www.ids-mannheim.de). Oto adres poczty elektronicznej wyżej wspomnianej instytucji: direktor@ids-mannheim.de.

Link do http://www.wwsi.edu.pl/